انواع پسوند دامنه های مهم
دسامبر 17, 2025
بکاپ گیری از سی پنل (cPanel)
دسامبر 17, 2025
مقدمه
تفاوت سرور اختصاصی و ابری: اگر همین امروز دنبال زیرساخت می گردید، احتمالاً بین دو گزینه گیر کرده اید: سرور اختصاصی یا سرور ابری.
خیلی از مقاله هایی که در اینترنت می بینیم یا بیش از حد تبلیغاتی اند یا فقط چند تعریف سطحی می دهند و رد می شوند بدون اینکه درباره واقعیت های مهمی مثل هزینه واقعی مالکیت، ریسک های قطعی، محدودیت های لایسنس نرم
افزار ها، کیفیت شبکه، SLA و حتی اثر معماری روی سئو و تجربه کاربر حرف بزنند.
نتیجه اش این می شود که مدیر کسب و کار یا تیم فنی، یک انتخاب ظاهراً ارزان انجام می دهد و چند ماه بعد با کندی، هزینه های پنهان یا دردسر مهاجرت مواجه می شود.
سرور اختصاصی (Dedicated Server) چیست؟
سرور اختصاصی یعنی یک ماشین فیزیکی کامل( CPU ،RAM، دیسک، کارت شبکه) که فقط برای شماست و منابعش با مشتری دیگری شریک نمی شود.
شما معمولاً دسترسی کامل مدیریتی دارید و می توانید سیستم عامل، مجازی سازی، فایروال، نوع RAID، هارد ها ( SSD / NVMe / HDD ) و حتی سیاست های امنیتی را دقیق طبق نیازتان پیاده کنید.
مزیت کلیدی اش ثبات عملکرد و قابل پیش بینی بودن است؛ وقتی بار کاری شما سنگین یا حساس است، این « قابل پیشبینی بودن » خیلی ارزش دارد.
نمونه استفاده های رایج از سرور اختصاصی:
دیتابیس های سنگین ( مثلا MySQL / PostgreSQL ) با IOPS بالا
پردازش ویدیو، رندر، کار های محاسباتی طولانی
سرویس های پرترافیک که نوسان منابع برایشان فاجعه است
سناریو های امنیتی و انطباق (نیاز به کنترل کامل روی سختافزار و شبکه)
مجازی سازی اختصاصی (ساخت VPS یا لایه های داخلی سازمان)
راستی می توانید حهت آشنایی بیشتر با سرور اختصتصی به مقاله ما با عنوان سرور اختصاصی زیر ساخت دیدن فرمایید.
سرور ابری (Cloud sever) چیست؟
سرور ابری معمولاً یک ماشین مجازی است که روی کلاستر های بزرگ اجرا می شود و منابعش به صورت منعطف تخصیص داده می شود.
در ابر شما خیلی سریع می توانید منابع را کم و زیاد کنید، چند سرور بسازید، Load Balancer اضافه کنید، دیسک را گسترش بدهید، Snapshot بگیرید یا حتی سرویس را بین چند ناحیه جغرافیایی توزیع کنید.
مزیت اصلی ابر چابکی و مقیاس پذیری است؛ یعنی اگر امروز ۲ هسته لازم دارید و فردا ۱۶ هسته، مجبور نیستید سخت افزار جدید بخرید یا منتظر نصب بمانید.
- نمونه استفاده های رایج از سرور ابری :
- استارتاپ ها و تیم هایی که رشدشان قابل پیش بینی نیست
- پروژه های فصلی یا کمپین های تبلیغاتی ( ترافیک جهشی )
- محیط های تست و توسعه (Dev / Staging)
- میکرو سرویس ها و معماری های مبتنی بر کانتینر
- سرویس هایی که High Availability برایشان مهم است
چه صاحبان شغل هایی از سرور اختصاصی و چه صاحبان شغلهایی از سرور ابری استفاده میکنند؟
این بخش را خیلی ساده و « شغلی » میگوییم ، نه صرفاً فن :
کسب و کار هایی که معمولاً سرور اختصاصی می گیرند:
- فروشگاه های بزرگ با دیتابیس سنگین و سفارش بالا
- شرکت های مالی، بیمه، پرداخت یا هر جایی که کنترل و امنیت اولویت اول است.
- ارائه دهندگان هاستینگ و سرویس دهنده ها (چون نیاز به تقسیم منابع داخلی دارند)
- شرکت های رسانه ای با پردازش و ذخیره سازی حجیم(آرشیو ویدیو و فایل)
- سازمان هایی که لایسنس نرم افزارشان روی «ماشین فیزیکی مشخص» حساس است
کسب و کار هایی که معمولاً سرور ابری می گیرند:
- استارتاپ ها و تیم های محصول که سریع آزمایش می کنند و سریع تغییر می دهند.
- تیم های مارکتینگ با لندینگ های متعدد و کمپین های کوتاه مدت
- سرویس های آنلاین که به چند سرور کوچک تر و توزیع شده نیاز دارند
- تیم هایی که DevOps فعال دارند و با اتوماسیون، مقیاس دهی را مدیریت می کنند
سرور اختصاصی چه زمانی استفاده می شود؟
اگر یکی از این نشانه ها را دارید، سرور اختصاصی منطقی تر می شود:
- بار کاری شما دائمی و پایدار است و ماه ها همان سطح می ماند
- دیتابیس یا IO خیلی سنگین دارید و تأخیر دیسک برایتان حیاتی است
- به پورت شبکه واقعی، کیفیت ثابت یا سخت افزار مشخص نیاز دارید
- می خواهید روی لایه های امنیتی، مانیتورینگ و تنظیمات کرنل کنترل کامل داشته باشید
- هزینه ابری در مقیاس شما دارد از هزینه سرور اختصاصی جلو می زند
سرور ابری چه زمانی استفاده می شود؟
اگر این شرایط را دارید، سرور ابری معمولاً انتخاب هوشمندانه تری است:
- رشدتان غیر قابل پیش بینی است و نمی خواهید از اول زیاد هزینه کنید
- پروژه تان دوره ای است (مثلا فقط چند ماه در سال ترافیک سنگین دارید)
- به راه اندازی سریع، Snapshot ،Auto Scaling و توزیع چند سرور نیاز دارید
- می خواهید ریسک خرابی یک سخت افزار را با معماری توزیع شده کم کنید
نگاهی متفاوت: زیر ساخت فقط سرور نیست
یک نکته ای که در خیلی از نوشته ها جا می افتد این است که کیفیت تجربه کاربر فقط به CPU و RAM مربوط نیست؛ گاهی DNS درست، CDN مناسب، تنظیمات کش، فشرده سازی تصویر و حتی سیاست های بکاپ از انتخاب نوع سرور
مهم تر می شود.
ممکن است شما با یک سرور ابری متوسط ولی CDN درست و کش حرفه ای، نتیجه ای بگیرید که از یک سرور اختصاصی قوی بدون بهینه سازی بهتر است.
پس قبل از اینکه فقط روی «نوع سرور» قفل کنید، یک نگاه به مسیر کامل درخواست کاربر بیندازید: از DNS تا TLS، تا وب سرور تا دیتابیس، تا کش، تا مانیتورینگ و آلارم.
این دید end-to-end خیلی از هزینه های اضافه را حذف می کند.
تفاوت های سرور اختصاصی و ابری در چیست؟
می رسیم به سراغ بحث اصلی مقاله و به تفاوت سرور اختصاصی و ابری می پردازیم.
در اینجا تفاوت ها را بر اساس چیزی می گوییم که در عمل پول و زمان شما را تعیین می کند:
1) عملکرد و ثبات
اختصاصی: معمولاً ثبات بالاتر، مخصوصاً در IO و پردازش های طولانی
ابری: می تواند عالی باشد اما بسته به نوع دیسک، شلوغی کلاستر و سیاست های تخصیص منابع، گاهی نوسان دیده می شود
2) مقیاس پذیری و سرعت تغییر
اختصاصی: ارتقا معمولاً به تغییر سخت افزار یا مهاجرت نیاز دارد
ابری: در بسیاری از سرویس ها افزایش منابع یا ساخت چند سرور در چند دقیقه انجام می شود
3) هزینه و مدل پرداخت
اختصاصی: هزینه ماهانه ثابت و قابل پیش بینی
ابری: پرداخت منعطف تر است اما اگر منابع را دائماً بالا نگه دارید ممکن است در بلند مدت گران تر شود
4) دسترسی و تحمل خرابی
اختصاصی: اگر همان یک سرور مشکل بخورد ، باید Disaster Plan داشته باشید ( بکاپ ، سرور جایگزین ، یا کلاستر داخلی )
ابری: امکان طراحی معماریهای چند نودی و توزیع بار سادهتر است ، ولی باز هم باید درست طراحی شود
5) امنیت و کنترل
اختصاصی: کنترل کاملتر روی سیستمعامل ، شبکه ، و تنظیمات سطح پایین
ابری: امنیت میتواند بسیار خوب باشد ، اما بخشی از کنترل در اختیار ارائهدهنده است و شما باید Shared Responsibility را جدی بگیرید
-
انتخاب بر اساس حالت های واقعی
برای اینکه تصمیمگیری راحت شود، چند سناریوی پرتکرار را ببینید:
حالت اول: فروشگاه آنلاین در حال رشد
اگر ترافیکتان گاهی جهشی است (کمپین، حراج، تبلیغات) ابر می تواند کمک کند سریع Scale کنید.
اما اگر دیتابیس خیلی سنگین شده و کندی سفارش ها دارید، یک سرور اختصاصی دیتابیس یا حداقل دیسک NVMe قوی می تواند معجزه کند.
حالت دوم: سایت شرکتی یا خبری متوسط
اگر ساختار ساده است و بودجه مهم است، سرور ابری یا حتی سرویس های مدیریت شده معمولاً کافی اند.
مهم تر از نوع سرور، کش و CDN و تنظیمات وب سرور است.
حالت سوم: نرمافزار سازمانی یا مالی
وقتی کنترل، لاگ گیری، سیاست های امنیتی و محدودیت های انطباق مهم است، سرور اختصاصی یا حداقل ابر خصوصی گزینه امن تری است.
حالت چهارم: تیم توسعه و تست
محیط های Dev و Staging معمولاً بهترین جا برای ابر هستند: سریع می سازید، سریع حذف می کنید و هزینه را کنترل می کنید.
اشتباهات رایج هنگام انتخاب
- انتخاب سرور اختصاصی فقط به خاطر قدرتمندتر بودن، بدون نیاز واقعی
- انتخاب سرور ابری فقط به خاطر ارزان شروع شدن و بعد غافلگیر شدن از هزینه رشد
- ندیدن هزینه های پنهان: بکاپ، مانیتورینگ، لایسنس، نیروی انسانی، امنیت
- فکر کردن به اینکه ابر یعنی همیشه آپ تایم؛ آپ تایم نتیجه طراحی درست است نه صرفاً نوع سرور
جمع بندی:
برای خیلی از کسب و کار ها پاسخ نهایی « یکی از این دو » نیست بلکه ترکیبی است.
مثلا: وب سرورها در ابر برای مقیاس پذیری و دیتابیس روی سرور اختصاصی برای ثبات IO . یا بالعکس: کل سرویس در ابر اما با معماری چند نودی و بکاپ خارج از کلاستر.
مهم این است که انتخاب شما با مدل رشد، حساسیت سرویس و بودجه واقعی هماهنگ باشد.
به همین دلیل <b>تفاوت سرور اختصاصی و ابری در چیست؟ فقط یک سؤال فنی نیست؛ یک تصمیم مدیریتی درباره ریسک، هزینه و تجربه کاربر است.
سوالات متداول
1) برای فروشگاه ووکامرس سرور اختصاصی بهتر است یا ابری ؟
اگر فروشگاه تازه کار است یا ترافیک نوسان دارد، ابر گزینه انعطافپذیرتری است.
اما وقتی دیتابیس بزرگ شد و تعداد سفارش و سرچ بالا رفت، سرور اختصاصی (مخصوصاً با NVMe) برای دیتابیس یا کل سرویس می تواند عملکرد را پایدار تر کند.
2) آیا سرور ابری همیشه گرانتر از سرور اختصاصی است ؟
نه. ابر در شروع و برای پروژه های کوتاه مدت یا قابل خاموش کردن می تواند به صرفه تر باشد.
اگر منابع بالا را ۲۴ ساعته و دائمی نگه دارید، ممکن است در بلند مدت از یک اختصاصی هم سطح گران تر شود.
3) از نظر امنیت کدام بهتر است؟
امنیت بیشتر به پیکربندی درست و فرآیند ها مربوط است.
اختصاصی کنترل بیشتری می دهد اما مسئولیت شما هم بیشتر است.
ابر هم می تواند بسیار امن باشد به شرط اینکه مدیریت دسترسی ها، شبکه، بکاپ و مانیتورینگ را جدی بگیرید.
4) آیا می شود بعداً از ابر به اختصاصی (یا برعکس) مهاجرت کرد؟
بله ولی باید از اول بکاپ گیری درست، مدیریت DNS، و برنامه مهاجرت داشته باشید.
هرچه دیتابیس بزرگ تر و سرویس حساس تر باشد، طراحی مهاجرت مهم تر می شود.
5) بهترین مدل ترکیبی برای بیشتر کسب و کار ها چیست؟
یک الگوی رایج این است: وب سرور ها روی ابر برای مقیاس پذیری، دیتابیس روی سرور اختصاصی برای ثبات IO و استفاده از CDN برای کاهش بار و افزایش سرعت.
البته بسته به بودجه و تیم فنی، ممکن است مدل های دیگر بهتر باشند.
بسیار متشکریم که مارا در مقاله تفاوت سرور اختصاصی و ابری همراهی نمودید. تیم تولید محتوای مایا هاست
