روتر چیست و چه کاربردی دارد؟

اگر تا امروز برای اینترنت خانه یا شبکه شرکت دنبال راه حل بوده‌اید، احتمالاً اسم روتر را زیاد شنیده‌اید.

اما خیلی از محتواهایی که در اینترنت می‌بینیم، روتر را بیش از حد ساده یا برعکس بیش از حد پیچیده توضیح می‌دهند.

نتیجه هم این می‌شود که کاربر بین مودم، روتر، اکسس پوینت و سوئیچ سردرگم می‌ماند و در نهایت محصولی می‌خرد که یا کم می‌آورد، یا هزینه اضافی روی دستش می‌گذارد.

در این مقاله در مایا هاست، با زبان کاملاً ساده و کاربردی جلو می‌رویم.

روتر چیست و چرا در شبکه حیاتی است؟

روتر دستگاهی است که بین دو یا چند شبکه قرار می‌گیرد و مسیر عبور بسته‌های داده را مشخص می‌کند.

به زبان ساده‌تر: روتر مثل یک (چهارراه هوشمند) است که تصمیم می‌گیرد هر درخواست اینترنتی از کدام مسیر برود و پاسخ از کدام مسیر برگردد.

در شبکه خانگی، روتر معمولاً بین شبکه داخلی شما (LAN) و اینترنت (WAN) قرار دارد؛ در شبکه‌های بزرگ‌تر، ممکن است بین چندین شبکه داخلی، شعب مختلف، یا حتی بین چند سرویس‌دهنده اینترنت نقش مسیریاب را بازی کند.

Router چه فرقی با مودم دارد؟

یکی از اشتباهات رایج در مقاله‌های فارسی این است که مودم و روتر را یکی می‌گیرند. مودم کارش (ترجمه) سیگنال سرویس‌دهنده (مثل DSL، فیبر، LTE) به چیزی است که شبکه شما بفهمد. اما روتر کارش (مدیریت مسیر و سیاست شبکه) است.

• ممکن است یک دستگاه ، هم مودم باشد هم Router (مودم‌روتر).

• ممکن است مودم جدا باشد و یک Router حرفه‌ای پشت آن قرار بگیرد (در کسب‌وکارها این خیلی رایج است).

روتر چه فرقی با سوئیچ و اکسس پوینت دارد؟

• سوئیچ: برای اتصال چند دستگاه داخل یک شبکه محلی است و معمولاً مسیریابی بین شبکه‌ها انجام نمی‌دهد.

• Access Point: فقط وای‌فای را به شبکه اضافه می‌کند؛ الزاماً روتر نیست.

• Router: نقطه تصمیم‌گیری برای خروجی اینترنت، تقسیم شبکه، کنترل دسترسی و سیاست‌گذاری ترافیک است.

Router در عمل چه کارهایی انجام می‌دهد؟

نکته: بسته به مدل و سیستم‌عامل Router، این قابلیت‌ها می‌تواند وجود داشته باشد.

• NAT و PAT برای اشتراک‌گذاری اینترنت بین چند دستگاه

• DHCP برای دادن IP خودکار به کاربران

• Firewall برای کنترل ورودی و خروجی

• QoS / Traffic Shaping برای مدیریت سرعت و اولویت‌ها

• VLAN برای جدا کردن شبکه‌ها (مهمان، پرسنل، مالی، دوربین‌ها و …)

• VPN برای اتصال امن شعب و کاربران دورکار

• Load Balancing و Failover برای چند اینترنت (افزایش پایداری)

کاربرد روتر چیست؟ بر اساس سناریو های واقعی:

کاربرد Router فقط (وصل شدن به اینترنت) نیست؛ روتر خوب می‌تواند کیفیت تجربه شما را در کل شبکه تغییر بدهد.

چند کاربرد مهم:

1) ساخت شبکه پایدار در خانه:

• پوشش بهتر وای‌فای (اگر Router وای‌فای‌دار باشد یا کنار AP استفاده شود)

• اولویت دادن به تماس تصویری ، کلاس آنلاین ، بازی آنلاین

2) شبکه دفتر کار و شرکت:

• جدا کردن شبکه مهمان از شبکه داخلی

• محدود کردن دسترسی به پنل‌ها و سرویس‌های حساس

• ایجاد VPN برای پرسنل دورکار

• مدیریت چند سرویس اینترنت برای جلوگیری از قطعی

3) فروشگاه و کسب‌وکارهای چند سرویسه:

• تفکیک شبکه صندوق، دوربین، وای‌فای مشتریان

• محدودیت سرعت برای وای‌فای مهمان

• گزارش‌گیری و مانیتورینگ پایه از مصرف

4) زیرساخت‌های بزرگ‌تر و دیتاسنتری:

در مقیاس بزرگ، Router می‌تواند نقش مرزی (Edge) یا هسته (Core) داشته باشد و با پروتکل‌های مسیریابی پویا مثل OSPF یا BGP کار کند.

اینجا بحث فقط اینترنت نیست؛ بحث مسیرهای بهینه، پایداری و کنترل دقیق سیاست‌ها است.

انواع روتر:

1) انواع روتر از نظر کاربرد

• Router خانگی: نصب ساده، وای‌فای داخلی، امکانات پایه

• Router سازمانی یا تجاری: پایداری بالاتر، امکانات امنیتی و مدیریتی بیشتر

• Router دیتاسنتری: توان پردازشی بالا، پورت‌های پرسرعت ، پشتیبانی از روتینگ پیشرفته

• Router صنعتی: مقاوم‌تر در برابر دما و شرایط سخت ، مناسب کارخانه و محیط‌های خاص

2) انواع روتر از نظر اتصال اینترنت

• DSL / VDSL ( در قالب مودم‌روتر )

• فیبر (معمولاً روتر پشت ONT قرار می‌گیرد)

• سیم‌کارت / LTE / 5G

• Wireless PtP (لینک رادیویی)

3) انواع Router از نظر وای‌فای

• تک‌باند، دوباند، سه‌باند

• Wi-Fi 5 / Wi-Fi 6 / Wi-Fi 6E / Wi-Fi 7 (بسته به مدل)

• Mesh (سیستم‌های مش) برای پوشش چند نقطه در خانه یا دفتر

4) انواع روتر از نظر ساختار شبکه

• روتر مستقل

• Router و اکسس پوینت (دستگاه همه‌کاره)

• روتر مرکزی + چند AP جدا (حرفه‌ای‌تر و مقیاس‌پذیرتر)

سخن پایانی:

در این مقاله در مایا هاست آموختیم که روتر چیست و با تفاوت ها و ویژگی های Router نیز آشنایی پیدا کردیم.

درنظر داشته باشید درصورتی که به شبکه علاقه مند هستید میتوانید مقالات مایا هاست را مطالعه نمایید و دانش شبکه خود را بروز نمایید.