پروتکل TLS چیست؟
دسامبر 17, 2025
Epp code چیست
دسامبر 20, 2025
پروتکل های SSL و TLS:
تفاوت SSL و TLS چیست؟ اگر تا امروز کنار آدرس سایت ها یک قفل کوچک دیده اید یا در تنظیمات سرور با گزینه هایی مثل TLS 1.2 و TLS 1.3 رو به رو شده اید، احتمالاً این سؤال برایتان جدی شده که دقیقاً SSL و TLS چه
هستند و چرا همه می گویند باید به جای SSL از TLS استفاده کرد.
در این مقاله می خواهم خیلی روشن و کاربردی توضیح بدهم که این دو پروتکل چه کار می کنند، چه تفاوت هایی دارند و در نهایت برای وب سایت، اپلیکیشن یا سرویس سازمانی شما کدام انتخاب بهتر است.
نکته مهم این است که « تفاوت SSL و TLS چیست و کدام بهتر است ؟ » پای امنیت داده های کاربران، اعتبار برند و حتی سئو و اعتماد موتور های جستجو وسط می باشد.
پروتکل SSL چیست؟
SSL مخفف Secure Sockets Layer است؛ مجموعه ای از قواعد ارتباطی که هدفش این بود: وقتی مرورگر شما به یک سرور وصل می شود، اطلاعات در مسیر قابل خواندن و دست کاری نباشند.
در زمان خودش SSL یک جهش بزرگ بود چون سه نیاز کلیدی را همزمان پوشش می داد:
محرمانگی: داده ها رمز می شوند تا شنود ساده جواب ندهد.
یکپارچگی: اگر کسی در مسیر داده را تغییر دهد، ارتباط دچار خطا می شود و قابل تشخیص است.
احراز هویت: سرور با گواهی دیجیتال ثابت می کند همان چیزی است که ادعا می کند.
نکته: نسخه های SSL ( مثل SSL 2.0 و SSL 3.0 ) سال هاست به دلیل ضعف های امنیتی منسوخ شده اند و استفاده از آن ها توصیه نمی شود.
امروزه وقتی در حرف های روزمره می شنوید SSL سایت را فعال کن معمولاً منظور همان گواهی HTTPS و ارتباط امن است، نه خود پروتکل قدیمی SSL.
SSL چکاری می کند؟
اگر بخواهم دقیق و کاربردی جواب بدهم SSL ( یا چیزی که خیلی ها به اسم SSL صدا می زنند ) دو کار اصلی انجام می دهد:
قبل از شروع تبادل اطلاعات، یک فرآیند توافق امنیتی انجام می دهد تا طرفین درباره الگوریتم رمز نگاری، کلید ها و روش اعتبارسنجی به توافق برسند.
بعد از توافق، کانال ارتباطی را طوری می سازد که رمز نگاری + تشخیص دست کاری + اعتبار سنجی همزمان اتفاق بیفتد.
نتیجه ای که شما می بینید می شود HTTPS.
پروتکل TLS چیست؟
TLS مخفف Transport Layer Security است و در واقع جانشین استاندارد و مدرن تر SSL محسوب می شود.
TLS با هدف رفع ضعف های SSL و بهبود طراحی، وارد میدان شد و در طول زمان تکامل پیدا کرد تا هم امن تر شود و هم سریع تر.
امروز استاندارد رایج برای امنیت وب و بسیاری از ارتباطات شبکه ای، TLS است.
برای آشنایی با این پروتکل در مقاله ما با عنوان پروتکل TLS چیست دیدن فرمایید
TLS چه کاری می کند؟
TLS همان اهداف اصلی را دنبال می کند اما با طراحی قوی تر و گزینه های امن تر:
- رمزنگاری قوی تر و انعطاف پذیرتر از طریق Cipher Suite های به روز
- احراز هویت با گواهی دیجیتال و زنجیره اعتماد ( CA )
- حفظ یکپارچگی داده با الگوریتم های مدرن
- در نسخه های جدیدتر، کاهش تأخیر اتصال و بهتر شدن تجربه کاربر
اگر بخواهم خیلی ساده بگویم: TLS کاری می کند که ارتباط شما با سرویس مقصد مثل یک « تونل امن » شکل بگیرد.
تونلی که داخلش اطلاعات ها قابل تنظیمات نیستن و شما مطمئنید در مسیر درستی هستین.
تفاوت SSL و TLS چیست؟
تفاوت ها هم تاریخی اند و هم فنی.
مهم ترین تفاوت هایی که واقعاً در تصمیم گیری اثر دارند:
1) امنیت و وضعیت استاندارد
SSL قدیمی است و نسخه های اصلی آن نا امن و منسوخ شده اند.
TLS نسخه تکامل یافته و استاندارد روز است و به طور فعال بهبود پیدا کرده.
2) طراحی Handshake و مدیریت کلید ها
Handshake همان مرحله شروع ارتباط است که در آن طرفین درباره کلید ها و روش رمزنگاری توافق می کنند.
TLS در نسخه های جدید این مرحله را امن تر و کارآمد تر کرده و جلوی برخی حملات رایج را بهتر می گیرد.
3) Cipher Suite ها و الگوریتم ها
TLS معمولاً به سمت الگوریتم های قوی تر حرکت کرده و گزینه های ضعیف را کنار گذاشته است.
این یعنی احتمال اینکه یک تنظیم اشتباه یا انتخاب قدیمی شما را آسیب پذیر کند، کمتر می شود ( البته هنوز هم باید درست کانفیگ کنید.)
4) عملکرد و سرعت
TLS های جدیدتر مخصوصاً در سناریو های واقعی وب می توانند اتصال سریع تر و سبک تری ارائه دهند.
نتیجه این می شود که کاربر کمتر منتظر می ماند و سرویس بهتر مقیاس می گیرد.
- یک برداشت مهم: چرا هنوز همه می گویند SSL ؟
در بازار، اصطلاح « SSL » مثل یک نام تجاری جا افتاده است.
خیلی از فروشنده ها به گواهی دیجیتال می گویند « SSL » ، در حالی که گواهی فقط بخشی از ماجراست و پروتکل واقعی در بیشتر سیستم های امروزی TLS است.
پس اگر دیدید نوشته اند SSL Certificate ، الزاماً به معنی استفاده از پروتکل قدیمی SSL نیست؛ بیشتر یعنی « گواهی برای فعال کردن HTTPS و ارتباط امن ».
TLS 1.2 یا TLS 1.3 ؟ کدام را هدف بگیریم ؟
اگر مخاطب شما مرورگر ها و سیستم های نسبتاً جدید هستند، TLS 1.3 معمولاً بهترین انتخاب است چون هم ساده سازی های امنیتی دارد و هم در بسیاری سناریو ها سریع تر است.
با این حال در محیط های سازمانی که دستگاه های قدیمی وجود دارد، ممکن است مجبور باشید TLS 1.2 را هم برای سازگاری نگه دارید.
یک رویکرد حرفه ای این است:
- TLS 1.3 را فعال کنید
- TLS 1.2 را فقط در صورت نیاز به سازگاری فعال نگه دارید
- نسخه های قدیمی تر را غیرفعال کنید
- Cipher Suite های ضعیف را حذف کنید
ارتباط SSL / TLS با HTTPS دقیقاً چیست؟
HTTPS یعنی HTTP روی یک کانال امن. آن کانال امن را معمولاً TLS فراهم می کند. پس:
HTTP = پروتکل وب
TLS = امنیت انتقال
HTTPS = ترکیب این دو
وقتی کاربر شما وارد صفحه ورود می شود ، اگر HTTPS فعال باشد ، رمز عبور در مسیر لو نمی رود.
اما اگر HTTP باشد، در شبکه های عمومی (مثل وای فای عمومی) ریسک شنود خیلی بالا تر می رود.
نقش گواهی دیجیتال در TLS: فقط « قفل » نیست
گواهی دیجیتال دو نقش مهم دارد:
به مرورگر می گوید « این دامنه واقعاً متعلق به این سرور است » از طریق زنجیره اعتماد CA
کلید عمومی را ارائه می دهد تا تبادل کلید امن انجام شود
پس اگر گواهی اشتباه صادر شده باشد یا زنجیره کامل نصب نشده باشد ممکن است کاربر اخطار بگیرد یا برخی کلاینت ها اتصال را قطع کنند.
- امنیت فقط رمزنگاری نیست
بیایید یک لحظه از بحث نسخه ها فاصله بگیریم. حتی اگر بهترین TLS را هم داشته باشید، باز هم ممکن است آسیب ببینید اگر فرهنگ امنیتی و رفتار تیمی شما ضعیف باشد.
رمز عبور های تکراری، دسترسی های بیش از حد، نگهداری کلید ها در فایل های عمومی یا اعتماد کورکورانه به پلاگین ها می تواند تمام مزیت TLS را خنثی کند.
TLS مثل قفل در ورودی است؛ اما اگر پنجره باز باشد یا کلید را زیر پادری گذاشته باشید، قفل عالی هم کافی نیست.
خطا های رایج در پیاده سازی TLS که سئو و اعتماد را خراب می کند!!!
این ها اشتباهاتی هستند که زیاد دیده می شوند و گاهی بدون اینکه تیم متوجه شود، روی تجربه کاربر اثر منفی می گذارند:
Mixed Content: صفحه HTTPS است ولی فایل های تصویر یا اسکریپت با HTTP لود می شوند و مرورگر هشدار می دهد.
گواهی ناقص یا Chain اشتباه: برخی دستگاه ها سایت را باز نمی کنند یا خطای امنیتی می دهند.
تمدید نکردن گواهی: یک روز صبح می بینید همه کاربران اخطار قرمز می گیرند.
فعال بودن نسخه ها و Cipher های قدیمی: اسکن های امنیتی نمره پایین می دهند و ریسک حمله بالا می رود.
پیکربندی ضعیف روی CDN یا Load Balancer: گاهی TLS روی لبه درست است ولی در ارتباط داخلی نا امن می ماند.
چه کسی باید بیشتر حساس باشد؟ فروشگاه آنلاین، سایت شرکتی، API؟
تقریباً همه. اما شدت اهمیت فرق می کند:
فروشگاه آنلاین و پرداخت: باید سخت گیرانه ترین تنظیمات را داشته باشید چون اطلاعات مالی و اعتماد کاربر در میان است .
سایت شرکتی: حتی اگر پرداخت ندارید، فرم تماس و ورود ادمین دارید، TLS ضروری است.
API و اپلیکیشن موبایل: توکن ها و کلید ها منتقل می شوند؛ بدون TLS یعنی ریسک سرقت نشست و جعل درخواست.
سامانه های داخلی سازمان: چون داخل شبکه هستند نباید خیال تان راحت شود؛ حملات داخلی و اشتباهات انسانی واقعی اند.
SSL بهتر است یا TLS؟
اگر منظورمان « SSL واقعی و قدیمی » باشد، پاسخ روشن است: TLS بهتر است و در واقع انتخاب استاندارد امروز است.
اما اگر منظور از SSL همان اصطلاح رایج بازار برای « داشتن HTTPS و گواهی » باشد، باید این سو تفاهم را اصلاح کنیم: شما در عمل دارید TLS استفاده می کنید، فقط اسمش در گفتگو ها SSL مانده است.
-
قفل یعنی امن؟ همیشه نه
اما قفل به تنهایی تضمین نمی کند سایت قابل اعتماد است یا محتوایش سالم است.
برای همین است که هم کاربران و هم سیستم های رتبه بندی، علاوه بر HTTPS به نشانه های دیگر هم نگاه می کنند: اعتبار دامنه، رفتار سایت، شفافیت و کیفیت تجربه کاربری.
برگشت به موضوع اصلی: تفاوت SSL و TLS چیست و کدام بهتر است؟
حالا می توانیم با خیال راحت جمع بندی کنیم.
SSL یک قدم تاریخی مهم بود اما نسخه هایش قدیمی و نا امن شده اند. TLS ادامه همان مسیر با طراحی بهتر و امنیت بالاتر است. پس در عمل وقتی دنبال امنیت واقعی هستید، پاسخ شما TLS است.
سوالات متداول
- اگر روی هاست نوشته SSL رایگان، یعنی TLS ندارم؟
نه. معمولاً منظور از SSL رایگان همان گواهی رایگان برای فعال شدن HTTPS است و در پشت صحنه، پروتکل ارتباطی شما TLS خواهد بود، نه SSL قدیمی.
- پروتکل SSL چیست؟ آیا هنوز جایی استفاده می شود؟
SSL یک پروتکل قدیمی برای امن کردن ارتباطات بود.
نسخه های اصلی آن منسوخ شده اند و در سیستم های به روز نباید فعال باشند.
اگر جایی هنوز « SSL » می بینید، اغلب فقط یک نام گذاری قدیمی است.
- پروتکل TLS چیست؟ چرا همه توصیه می کنند از آن استفاده کنیم؟
TLS استاندارد مدرن برای امن کردن ارتباطات شبکه ای است و در نسخه های جدید هم امنیت بالاتری دارد و هم در بسیاری سناریو ها سریع تر و بهینه تر است.
- SSL چکاری می کند؟ و TLS چه کاری می کند؟
هر دو هدف مشابه دارند: رمزنگاری داده، جلوگیری از دست کاری و احراز هویت سرور.
تفاوت در این است که TLS این کارها را با طراحی و الگوریتم های امن تر انجام می دهد.
بسیار ممنون که مارا در مقاله تفاوت SSL و TLS چیست همراهی نمودید. تیم تولید محتوای مایا هاست
